Sizin autizmli övladınız olsaydı, onunla necə davranardınız? – Həyat Dramı

Sizin autizmli övladınız olsaydı, onunla necə davranardınız? – Həyat Dramı
"Onların belə olmağı məni heç cür incitmir. Hər zaman da demişəm ki, əgər mənə başqa həyat nəsib olsaydı yenə eyni uşaqlarımın olmasını istərdim. Başqa uşaq istəmirəm...”

Lali Nəbiyeva iki övlad anasıdır – onun bir oğlu və bir qızı var. Valideynliyi daha fərqlidir onun, analığı da elə... O, autizm sindromlu uşaqların anasıdır. Lali xanım çəkiliş günü qızı Məryəmlə idi. Məryəm eyni sualları dəfələrlə anasına ünvanlandırırdı hərəkətləri ilə... Anası isə balasının dəfələrlə verdiyi suala səbirlə cavab verirdi, dəfələrlə cavab verirdi. Çünki onun analığı daha fərqlidir... Balalarının fərqli olmasına səbir və dözümlə, bir də ümidlə yanaşmaqdan başqa çarəsi yoxdur bu ananın..."Məryəm 2008-ci ildə anadan olub. Autizm sindromundan əziyyət çəkdiyini 3-4 yaşından sonra bildik. İlk uşağım olduğuna görə, bilmirdim necə olmalıdır, məlumatsız idim. Cəmiyyət içinə, uşaqlar arasına çıxardıqdan sonra gördüm ki, əslində o yaşda uşaqlar belə olmur, uşaq göz kontaktı qurmalıdır, 1 yaşından sonra sözlər deməlidir”. Lali Nəbiyeva bildirir ki, oğlu Yusif Nəbiyev də autizmin daha yüngül formasıdır. Oğlunun daha ünsiyyətcil və hiperaktiv olması ananı bir az sakitləşdirir: "Autizm elə bir şeydir ki, tam sağalmırlar onlar. Onları zamanla cəmiyyətə uyğunlaşdırmaq olur. Necə öyrətdinsə, o cür də davam edirlər. Özləri üçün bir rejim qururlar, elə də yaşamağa və davam etməyə başlayırlar. Ola bilər ki, il keçsin, ay keçsin və o onu dəyişdirsin başqa cür yaşasın, amma tam getmir. Bəlkə də böyüyəndə dəyişir”.

Autizmli uşaqların bir fərqliliyi də hər zaman etdiyi hərəkətin daima eyni saatda, eyni dəqiqədə təkrarlamasıdır. Bu vərdiş və ya hərəkət uşaqlarda çox uzun müddət davam edir. Lali xanım deyir ki, əgər Məryəm hər zaman elədiyi hərəkətə "eləmə” və ya "olmaz” desə də, o onu təkrar-təkrar edir: "Bu uşaqların qorxusu yoxdur. Saat dəqiqlikləri var. Eləmək istəmədiyi bir şeyi eyni saatda başqa günlərdə edir. Yuxudan durmağı saatladır, yuxuya getməyi saatladır, müəllimin belə məktəbə gəlmək saatını o müəyyən edir. 2 və ya 1 dəqiqə fərq olsa, o buna görə dayanmadan ağlayır”.

İlk dəfə 9 yaşında danışıb, ilk sözü ana olub...

"Gümüşü mən 1 yaş 4 aylığında götürüb saxlamışam. Anası rəhmətə gedəndən sonra. Amma 4-cü ayda inkişafından qalmışdı. Götürəndə bilirdim. Göz kontaktı, bədənində sümük deyilən bir şey yox idi, udmaq qabiliyyəti yox idi. Çoxsaylı müalicələrə apardıq, fiziki durumunu düzəltdik. 8-9 yaşına qədər heç bir söz deməyib, çox əziyyət çəkmişik. İlk dəfə 9 yaşında danışıb, ilk sözü ana olub. Ana dedikdən sonra, başladı nənə, baba, xala deməyə. Ona heyvanların adlarını öyrədirdim, onun səslərini öyrədirdim. Yəni bütün həyatımı ona sərf etmişəm. Mən Gümüşü çox sevirəm, bəlkə də bu Allah vergisidir. O mənim üçün bir mələkdir, elə bilirəm İlahi onu ancaq mənim üçün göndərib. Nə zamansa ağlıma gəlməzdi ki, kiminsə uşağına baxaram. Amma Gümüşün anası rəhmətə gedəndə baxdım ki, uşaq baxımsızdır. Balaca, üzü yara, baş yekə, dil çöldə, çox pis durumda idi. Hansısa bir qüvvə mənə dedi ki, sən o uşağı götür bax. Evdə yoldaşım da, anam gildə narazı idi, hər biri deyirdi ki, çətin olacaq. Evdə də bir qardaşı var, beyin iflici keçirib. Amma daxilimdə bir ümid var idi ki, o yaxşı olacaq, müalicə etdirəcəyəm, baxacağam, hər şey yaxşı olacaq. Mən bu gün Gümüşümdən çox razıyam”.

14 yaşı var anasının və yaxınlarının Gümüş dediyi Zümrüdün. Çəkiliş əsnasında Gümüşün dənizə vurğunluğunun şahidi olduq. Ümumən, autizm sindromlu uşaqların əksəriyyəti su mühitini sevirlər. Bahar xanım Gümüşün çox pozitiv olduğunu, hər zaman onun sözünü dinlədiyini, hətta evdə ona kömək etdiyini deyir: "Mən 7 il yataq nədir bilməmişəm. Artıq iki ildir Gümüş rahat yatır, nəqliyyatdan yaxşı istifadə edir. Başa düşür ki, yanındakı adamı incitmək olmaz. Ümid edirəm ki, Gümüş düzələcək. Gümüşdə intuisiya çox güclüdür, musiqini daha çox sevir. Bu autizmli uşaqlarda belə olur. Mən Gümüşə xəstə uşaq kimi baxmıram, fərqli uşaq kimi baxıram. Hərdən deyirəm Gümüş bizdən daha çox ağıllıdır və çox şeyi bizdən yaxşı bilir. Sadəcə ona hansısa bir qüvvə imkan vermir, ya da biz bunu başa düşə bilmirik”.

"Gümüş sağalsın, mən bir dənə də autizmli uşaq götürüb saxlayacağam”

Gümüşü həyatından çox sevdiyini deyir Bahar xanım. Və bu sevgi nəticəsində də o Gümüşün səhhətinin daha da yaxşılaşmasına müvəffəq olub. Deyir, heç zaman Gümüşə əl qaldırmayıb və ya səs tonunu artırmayıb övladının üstünə. Bahar ana  autizmli uşaqların valideynlərini övladlarının ilk psixoloqu olmalarına səsləyir: "Yolda bir də görürsünüz oynamaq istəyir, mən onunla birgə oynayıram ki, kənar baxışlar onu sıxmasın. Mən istəmirəm o cəmiyyətdə sıxılsın. Onunla top oynayıram, çünki uşaqlar onunla oynamır. Uşaqlar sıxılır belə həmyaşıdları ilə”. Gördüyünüz Bahar xanım bütün xoşbəxtliyini Gümüşün sağalmağına qurban verib. Deyir, həyatını Gümüşə həsr etdiyi üçün heç zaman peşman olmayıb. "Onu göz bəbəyim kimi qoruyuram. Gözümdən bir saniyə belə uzağa qoymuram” deyir Bahar ana: "Birdən düşünürəm ki, mən həyatda olmasam Gümüş nə edər? Bu məni çox qorxudur. Özünüz hər şeyi çox gözəl görürsünüz. Gümüşün bir xasiyyəti var ki, onu kimsə döysə, gəlib heç zaman deməyəcək. Bir arzum var, gecə yatanda əl açıram Allaha ki, möcüzə göstər. Səhər durum və Gümüş o biri qızım kimi sağlam olsun. Gümüş sağalsın, mən bir dənə də autizmli uşaq götürüb saxlayacağam”.

"Danışa bilmirdi, amma Vaqif Mustafazadənin "Düşüncələr kompozisiyasını pianoda ifa edirdi”

Autizm sindromuna məhkum olan uşaqların fərqli olmaları sirr deyil. Onların əksəriyyətinin qeyri-adi istedada malik olmaları artıq illərlə sübut olunub. Autizm sindromundan əziyyət çəkən və bu həyatda uğur qazanmağı bacaranlar var. Bu gün də, sabah da olacaq! Əlisahib və Şamxal kimi... Könül Bayramova Əlisahibin anasıdır. Deyir ki, Əlisahib 2001-ci ildə Rusiya Federasiyasında anadan olub. Bütün qohumlardan uzaq yaşadığını deyən ana, o səbəbdən də oğlunun problemini anlaya bilməyib: "2003-cü ildə Azərbaycana gələndən sonra anam başa düşdü ki, Əlisahib digər uşaqlara bənzəmir. Çağırırlar cavab vermir, yerində yarım saat fırlanır. Həkimə apardıqda həkimlər səbəbi tapa bilmədilər. Uşaqlıqda əlinə nə isə düşürdü, onu davamlı taqqıldatmağa başlayırdı. Sonra dedilər ki, bu not axtarır. Hələ danışa bilmirdi, amma Vaqif Mustafazadənin "Düşüncələr kompozisiyasını pianoda ifa edirdi. 5 yaşına qədər danışa bilmədi. Əqli zəifliklə bağlı dispanserə apardıq və autizm diaqnozu qoydular. Onun ilk dediyi söz "1954” olub, onu da qəzetdən oxuyub. Biz hamımız təəccüb elədik. Sonra Əlisahib başladı 4 dildə - Azərbaycan, türk, rus, ingilis dillərində danışmağa”.

Əlisahibin pianoda ifa etdiyi musiqilər arasında Motsartın skripka üçün yazılmış 4-cü simfoniyası da var. Bu gün o oğlu Əlisahiblə qürur duyur. Amma zamanla, o autizmli oğlu ilə cəmiyyət arasında görünməkdən utandığını və bunun məhz cəmiyyətdə bu cür uşaqlara münasibətdən irəli gəldiyini deyir. Əlisahibin cəmiyyətə inteqrasiyasının autizmli həmyaşıdları ilə ünsiyyətdən sonra başladığını deyir, Könül xanım: "İndi 5-ci qrup üzrə imtahanlara hazırlaşır. Piano ifaçılığı fakültəsinə. Solfeciodan hazırlaşdıran müəllimlər təəccüblənirlər ki, o bütün bunları necə yadda saxlayır. Analara məsləhətim odur ki, uşaqlarını qapalı yerdə saxlamayın, bacardıqları qədər cəmiyyət arasına çıxarsınlar. Cəmiyyət bu cür uşaqları qəbul etməlidir, biz onları qəbul etdirməliyik. Bu xəstəlik deyil, sadəcə həyat tərzidir. Arzum odur ki, Əlisahib autizmə qələbə çalan ilk tələbə olsun”.

"Cəmiyyət övladlarımızı qəbul etsə, biz də həyəcandan uzaq olarıq, çünki bu vəziyyət bizi çox narahat edir”

Könül xanım "təki Əlisahib digər normal uşaqlar kimi olardı, amma bu cür fərqlənməzdi” deyir. Özü müəllimədir Könül ana. Deyir hərdən məktəbdə elə uşaqlar olur ki, o, Əlisahibə şükür edir. Bu cür övladları olan valideynlərin bir-biri ilə söhbətləri eyni mövzuda olur. Könül xanım bu gün Əlisahibin, Zəhra xanım isə Şamxalın gələcəyindən narahatdır: "Bizim uşaqlar digərlərindən fərqlidir, amma bizlərdən biridir. Biz onların bu fərqliliyindən çox müsbət istifadə edə bilərik. Bəzən ictimai nəqliyyatda başlarının üstündə deyinən insanlar olur ki, indiki gənclərdə mərifət qalmayıb. Axı hər kəsə deyə bilmirsən ki, mənim övladım autizmlidir. Əksər insanlar autizmin nə olduğundan xəbərsizdilər. Cəmiyyət övladlarımızı qəbul etsə, biz də həyəcandan uzaq olarıq, çünki bu vəziyyət bizi çox narahat edir. Əgər ailələr bütün autizmli uşaqlara dəyər versələr, o zaman cəmiyyət də dəyər verəcək, hər kəs dəyər verəcək”. 

18 yaşlı Şamxal Xələfli rəssamlıqla məşğuldur. Anası Zəhra Xələfova oğlunun onun köməyi olmadan həyatda ayaq üstə durmasını arzulayır. O oğlunun autizmli olmasını özünə dərd etmir, buna daha fərqli övlada sahib olmaq kimi baxır. Zəhra xanım deyir ki, oğlu həm çox yaxşı rəssam,  həm də rəqqasdır. Şamxal autizmli uşaqlar üçün təşkil olunan kafe atelyedə rəssamlıq sənətinin sirlərini öyrənir: "Bu əslində uşaqlarımızın gələcəyinə bir yatırımdır. Onlar bu işdən gələcəkdə istifadə edə bilərlər. Bəzən ailələrdə deyilir övladım autizmdir və hər şey bitdi. Öncələrdə insanlarda autizmlə bağlı məlumat yox idi, amma hazırda maarifləndirmə gedir və insanlar məlumatlandırılır. 17 il bundan əvvəl Şamxalın autizm olduğunu biləndə heç bir realibitasiya mərkəzi tapmırdıq. Bu səbəbdən də ölkə xaricinə gedirdik. Amma son 7-8 ildə Azərbaycanda artıq bu cür mərkəzlər yaradılıb. Bununla bağlı məlumatlandırma nə qədər çox olarsa, autizmin nə olduğunu cəmiyyət anlayar”. Şamxalın autizm olduğunu 2 yaşında biliblər. Ailə müalicə üçün Türkiyə, İran və Ukraynaya üz tutub. Ukraynada Şamxalın autizm sindromu diaqnozu təsdiqlənib: "Şamxal 9 yaşında dil açıb, amma 8 yaşından rəssamlıq kurslarına aparırdıq. Biz uşağımız danışmır, ünsiyyət qurmur, diaqnozu burada tanınmır deyə, onu evdə saxlamadıq. Şamxal yüngül atletika üzrə respublika birincisidir, stolüstü tennisdə respublika birincisidir, respublika yığmasında təmsil olunur. Heç nədən saxlamadıq və bu gündə yanaşmamızın nəticəsini görürük”.

Gördüyünüz bu valideynlərin hər biri övladlarının tam sağlam olmasını, autizm sindromlu uşaqların insanlar arasında qəribə qarşılanmamasını istəyir. Onların heç biri bu problemi dərd saymır, ən böyük arzuları çətinliklərə qalib gəlməkdir. Və qalib gəlirlər də. Onlar qətiyyən yazıq görünmək istəmirlər, hər şeyə rəğmən övladlarının arxasında dayanan ən güclü valideynlərdir onlar. Bu fədakar insanlar valideyn adını daha da ucaldırlar. Autizmli uşaqlardan qaçmayın, onlar fərqli olsa da, bizlərdən biridir!
 
//news.lent.az
 

Загрузка...

Xəbər lenti